*ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ* - ਇਹ ਨਾਂ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ 'ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਿਸਟਮ ਖਿਲਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ।
*ਕੌਣ ਸਨ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ?*
1. *ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ*: ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ। 1914-1915 'ਚ ਜਦੋਂ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ 'ਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
2. *ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ ਸੰਘਰਸ਼*: ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
3. *ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼*: ਕਹਿੰਦੇ ਆ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ "ਅਸਲ ਆਜ਼ਾਦੀ" ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਦੇ ਰਹੇ।
*"ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ" 'ਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣਾ*
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1950-60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ 'ਚ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਗ਼ਦਰੀ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।
ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਹੋਏ ਇੱਕ "ਮੁਕਾਬਲੇ" ਦੌਰਾਨ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ 2 ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ:
ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਕ: ਉਹ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਵਾਬ 'ਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।
- *ਲੋਕਾਂ/ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਤਾਬਕ*: ਇਹ ਇੱਕ "ਫਰਜ਼ੀ ਮੁਕਾਬਲਾ" ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਖਿਲਾਫ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਬਿਲਕੁਲ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀ-ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ "ਖ਼ਤਰਾ" ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅੱਜ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ?
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਲੇਖਕ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ "ਅਧੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ" ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨੋਟ: ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦੇ ਨੇ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਖਬਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
#Bababujhasingh
#Gadarlehar
#ajaadi
#Punjab
#Gadaribabe
0 Comments
Thanks for comments